"بانوان سخنور افغانستان از عصر ویدی تا امروز"
همه‌جا صحبت دیوانگی مجنون است
هیچ‌کس را خبری نیست که لیلی چونست

به گواه تذکره‌های موجود، تاریخ تذکره‌نویسی در هرات از قرن پنجم هجری آغاز یافته و تا امروز جریان دارد. این تذکره‌ها به شیوه‌های مختلف تحریر یافته و شرح حال و احوال شعراء و دانشمندان را به بررسی گرفته‌اند.
گاه تذکره‌نویسان تنها شرح حال خود را نوشته‌اند که بنابه نوشته‌ی مایل هروی، به این شیوه تذکره (خود شناس‌نامه) می‌گویند. مثل عین‌الوقایع یوسف چهارباغی که شرح حال خودش را به تفصیل کشیده است. عده‌یی از تذکره‌نویسان شرح حال شعرا و رجال عصر خود را جمع‌آوری نموده، مثل لطایف‌نامه فخری هروی. برخی تذکره‌نویسان شرح حال پادشاهان سرودگر یا زنان مشهور و سرودگر را جمع‌آوری نموده مثل رشحات عین‌الحیات علی صفی هروی که همه رجال طریقه‌ی نقشبندیه را در برگرفته یا جواهرالعجایب (تذکره‌ی نسوان فخری هروی). عده‌یی از تذکره‌نویسان به شرح حال بستگان و خانواده‌ی خود پرداختند که آن را تذکره‌ی فامیلی نیز می‌نامند مثل تذکره شعرای محمد رضا برنابادی و تذکره‌های دیگری که به شیوه‌های مختلف تحریر یافته‌اند.